🚩 वाक्प्रचार,अर्थ त्यांचा वाक्यात उपयोग
इयत्ता दहावी बोर्ड परीक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचे
०१
ताव मारणे
अर्थ: भरपूर खाणे
वाक्य: लग्नाच्या पंगतीत गुलाबजामवर मुलांनी चांगलाच ताव मारला.
०२
गगनभरारी घेणे
अर्थ: मोठी प्रगती करणे
वाक्य: शिक्षणाच्या जोरावर गरिबाच्या मुलाने अंतराळ संशोधनात गगनभरारी घेतली.
०३
तळपायाची आग मस्तकात जाणे
अर्थ: खूप संताप येणे
वाक्य: नोकराचा खोटेपणा पाहून मालकाच्या तळपायाची आग मस्तकात गेली.
०४
आभाळ फाटणे
अर्थ: सर्व बाजूंनी संकटे येणे
वाक्य: एकाच वेळी घरात अनेक अडचणी आल्यामुळे जणू आभाळच फाटले.
०५
खूणगाठ बांधणे
अर्थ: पक्का निश्चय करणे
वाक्य: मोठे होऊन शास्त्रज्ञच बनायचे अशी सुमितने मनाशी खूणगाठ बांधली.
०६
मुसंडी मारणे
अर्थ: जोराने पुढे सरसावणे
वाक्य: धावण्याच्या शर्यतीत शेवटच्या क्षणी समीरने मुसंडी मारून पहिले पदक पटकावले.
०७
कंठस्नान घालणे
अर्थ: ठार मारणे
वाक्य: भारतीय जवानांनी सीमा ओलांडणाऱ्या दहशतवाद्यांना कंठस्नान घातले.
०८
गुडघे टेकणे
अर्थ: शरणागती पत्करणे
वाक्य: छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या पराक्रमापुढे शत्रूने अखेर गुडघे टेकले.
०९
कपाळाला आठी घालणे
अर्थ: नापसंती किंवा राग व्यक्त करणे
वाक्य: घरात पसारा पाहून आईने कपाळाला आठी घातली.
१०
गगन भरारी घेणे
अर्थ: मोठी प्रगती करणे
वाक्य: जिद्दीच्या जोरावर गरिबाच्या मुलाने व्यवसायात गगन भरारी घेतली.
११
कास धरणे
अर्थ: एखाद्या गोष्टीचा आधार घेणे / मार्ग स्वीकारणे
वाक्य: यशस्वी व्हायचे असेल तर कष्टाची कास धरलीच पाहिजे.
१२
समरस होणे
अर्थ: एकरूप होणे
वाक्य: भजनात सर्व वारकरी तल्लीन होऊन विठ्ठल नामात समरस झाले.
१३
साकडे घालणे
अर्थ: विनवणी करणे / नवस करणे
वाक्य: पाऊस पडू दे म्हणून गावकऱ्यांनी निसर्गदेवाला साकडे घातले.
१५
खस्ता खाणे
अर्थ: खूप कष्ट करणे
वाक्य: मुलांनी शिकावे व मोठे व्हावे म्हणून आई-वडिलांनी आयुष्यभर खस्ता खाल्या.
१६
माशा मारणे
अर्थ: रिकामटेकडेपणाने वेळ घालवणे
वाक्य: काहीतरी उद्योग करण्याऐवजी राहुल दिवसभर घरात बसून माशा मारतो.
१७
डोळे उघडणे
अर्थ: चूक लक्षात येणे / पश्चात्ताप होणे
वाक्य: व्यवसायात मोठे नुकसान झाल्यावरच रमेशचे डोळे उघडले.
१८
कदर करणे
अर्थ: गुणांची पारख करणे / महत्त्व जाणणे
वाक्य: गुणी माणसांची कदर समाजाने नेहमीच करायला हवी.
१९
कानोसा घेणे
अर्थ: अंदाज घेणे / चाहूल घेणे
वाक्य: अंधारात चोर तर आला नाही ना, याची खात्री करण्यासाठी सुरक्षारक्षकाने कानोसा घेतला.
२०
थक्क करणे
अर्थ: चकित करणे / नवल वाटणे
वाक्य: छोट्या राजुच्या अफाट बुद्धिमत्तेने सर्वांनाच थक्क केले.
२१
आनंद गगनात न मावणे
अर्थ: अतिशय आनंद होणे
वाक्य: परीक्षेत पहिला क्रमांक आल्याचे समजताच सानिकाचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
२२
मनात घर करून राहणे
अर्थ: कायमचे आठवणीत राहणे
वाक्य: आजीने सांगितलेल्या त्या गोष्टीने माझ्या मनात घर करून राहिले आहे.
२३
रणशिंग फुंकणे
अर्थ: युद्धाची घोषणा करणे / कामाला सुरुवात करणे
वाक्य: निवडणुकीसाठी सर्व राजकीय पक्षांनी आता प्रचाराचे रणशिंग फुंकले आहे.
२४
प्रतीक्षा करणे
अर्थ: वाट पाहणे
वाक्य: शेतकरी चातकाप्रमाणे पावसाची प्रतीक्षा करत असतो.
२५
आगीत उडी घेणे
अर्थ: जाणूनबुजून संकटात पडणे
वाक्य: कोणताही विचार न करता नवीन व्यवसायात पैसे गुंतवून त्याने आगीत उडी घेतली.
२६
अचंबित होणे
अर्थ: खूप आश्चर्य वाटणे
वाक्य: विमान हवेत कसे उडते हे पाहून लहान मुले अचंबित झाली.
२७
कपाळाला आठी घालणे
अर्थ: राग किंवा नापसंती व्यक्त करणे
वाक्य: जेवणात पुन्हा तीच भाजी पाहून समीरने कपाळाला आठी घातली.
२८
कित्ता गिरवणे
अर्थ: एखाद्याचे अनुकरण करणे / सराव करणे
वाक्य: नवीन पिढीने थोर समाजसुधारकांच्या विचारांचा कित्ता गिरवला पाहिजे.
२९
खूणगाठ बांधणे
अर्थ: पक्का निश्चय करणे
वाक्य: परीक्षेत यश मिळवायचेच अशी राहुलने मनाशी खूणगाठ बांधली.
३०
सही सलामत सुटणे
अर्थ: कोणत्याही दुखापतीशिवाय वाचणे
वाक्य: भीषण अपघातातून बसमधील सर्व प्रवासी सही सलामत सुटले.
३१
कान देऊन ऐकणे
अर्थ: लक्षपूर्वक ऐकणे
वाक्य: गुरुजी जे काही सांगत होते, ते सर्व मुले कान देऊन ऐकत होती.
३२
आभाळ फाटणे
अर्थ: चहुबाजूने संकटे येणे
वाक्य: दुष्काळ आणि कर्जबाजारपणामुळे शेतकऱ्याचे जणू आभाळच फाटले.
३३
पचनी पडणे
अर्थ: एखादी गोष्ट मान्य होणे / पटणे
वाक्य: समीरला झालेला अपमान त्याच्या पचनी पडला नाही.
३४
द्विधा मनस्थिती होणे
अर्थ: गोंधळ उडणे / निर्णय न घेता येणे
वाक्य: नोकरी करावी की स्वतःचा व्यवसाय, या विचाराने त्याची द्विधा मनस्थिती झाली.
३५
पाठ फिरवणे
अर्थ: मदत न करणे / दुर्लक्ष करणे
वाक्य: संकटकाळात जवळच्या मित्रांनीही माझ्याकडे पाठ फिरवली.
३६
गुण्यागोविंदाने राहणे
अर्थ: अतिशय आनंदाने व प्रेमाने एकत्र राहणे
वाक्य: आमच्या चाळीतील सर्व कुटुंबे आजही गुण्यागोविंदाने राहतात.
३७
कास धरणे
अर्थ: आधार घेणे / एखादा मार्ग स्वीकारणे
वाक्य: प्रगती करायची असेल तर प्रत्येकाने शिक्षणाची कास धरली पाहिजे.
३८
डोळे भरून पाहणे
अर्थ: तृप्त होईपर्यंत पाहणे
वाक्य: पंढरपूरला विठ्ठलाचे रूप वारकऱ्यांनी डोळे भरून पाहिले.
३९
हात टेकणे
अर्थ: नाईलाजाने माघार घेणे
वाक्य: राहुलच्या हट्टीपणामुळे शेवटी त्याच्या पालकांनीही हात टेकले.
४०
डोळे विस्फारणे
अर्थ: आश्चर्याने बघणे
वाक्य: सर्कस मधील चित्तथरारक खेळ पाहून प्रेक्षकांचे डोळे विस्फारले.
४१
जीव टांगणीला लागणे
अर्थ: अतिशय काळजी वाटणे
वाक्य: रात्री उशिरापर्यंत मुलगा घरी न आल्यामुळे आईचा जीव टांगणीला लागला.
४२
फुली मारणे
अर्थ: नाकारणे किंवा सोडून देणे
वाक्य: नवीन नोकरी मिळाल्यावर जुन्या कंपनीच्या आठवणींवर रमेशने फुली मारली.
४३
तोंडात बोट घालणे
अर्थ: नवल वाटणे / चकित होणे
वाक्य: पाच वर्षांच्या मुलाचे अस्खलित इंग्रजी ऐकून सर्वांनीच तोंडात बोट घातले.
४४
हंबरडा फोडणे
अर्थ: जोराने रडणे
वाक्य: खूप दिवसांनी आईला पाहताच छोट्या सानूने हंबरडा फोडला.
४५
पाठ राखण करणे
अर्थ: संकटकाळी मदत करणे / संरक्षण देणे
वाक्य: संकटाच्या वेळी आपला मोठा भाऊ नेहमीच आपली पाठ राखण करतो.
४६
हातभार लावणे
अर्थ: कामात मदत करणे
वाक्य: घरकामात सुमित आपल्या आईला नेहमीच हातभार लावतो.
४७
पाणी पाजणे
अर्थ: पराभव करणे
वाक्य: कुस्तीच्या मैदानात नामदेवने प्रतिस्पर्ध्याला पाणी पाजले.
४८
कंठ दाटून येणे
अर्थ: गहिवरून येणे / भावना अनावर होणे
वाक्य: मुलीच्या निरोपाच्या वेळी वडिलांचा कंठ दाटून आला.
४९
धुडकावून लावणे
अर्थ: तिरस्काराने नाकारणे
वाक्य: राजुने दिलेला चुकीचा सल्ला त्याच्या मित्रांनी धुडकावून लावला.
५०
नांगी टाकणे
अर्थ: शरणागती पत्करणे / गर्व उतरणे
वाक्य: पोलिसांचा धाक बघताच अट्टल गुन्हेगाराने नांगी टाकली.
५१
डोळे विस्फारणे
अर्थ: आश्चर्याने बघणे
वाक्य: सर्कस मधील चित्तथरारक खेळ पाहून प्रेक्षकांचे डोळे विस्फारले.
५२
जीव भांड्यात पडणे
अर्थ: काळजी दूर होणे / हायसे वाटणे
वाक्य: हरवलेला मुलगा सुखरूप घरी परतल्यावर आईचा जीव भांड्यात पडला.
५३
कंबर कसणे
अर्थ: एखाद्या कामासाठी तयार होणे / जिद्दीने कामाला लागणे
वाक्य: बोर्डाच्या परीक्षेत यश मिळवण्यासाठी अजयने अभ्यासाची कंबर कसली.
५४
डोळा चुकवणे
अर्थ: न दिसता निघून जाणे
वाक्य: पोलिसांचा डोळा चुकवून तो अट्टल चोर पळून जाण्यात यशस्वी झाला.
५५
पाय घसरणे
अर्थ: चुकीच्या मार्गाला जाणे
वाक्य: वाईट संगतीमुळे चांगल्या घराण्यातील मुलाचाही पाय घसरू शकतो.
५६
वाटाण्याच्या अक्षता लावणे
अर्थ: स्पष्टपणे नकार देणे
वाक्य: पैशांची मदत मागण्यासाठी गेलेल्या समीरला त्याच्या मित्राने वाटाण्याच्या अक्षता लावल्या.
५७
कपाळ मोक्ष होणे
अर्थ: मरण पावणे
वाक्य: भीषण अपघातात त्या दुर्दैवी तरुणाचा जागीच कपाळ मोक्ष झाला.
५८
पाय धरणे
अर्थ: माफी मागणे / शरणागती पत्करणे
वाक्य: आपली चूक लक्षात आल्यावर मुलाने वडिलांचे पाय धरले.
५९
हातावर तुरी देणे
अर्थ: डोळ्यादेखत फसवून पळून जाणे
वाक्य: शिवाजी महाराजांनी आग्र्याहून सुटका करून घेताना औरंगजेबाच्या हातावर तुरी दिल्या.
६०
तोंडसुख घेणे
अर्थ: वाटेल तसे बोलून अपमान करणे
वाक्य: शुल्लक कारणावरून शेजाऱ्यांनी एकमेकांवर तोंडसुख घेतले.
६१
पोटात गोळा येणे
अर्थ: खूप भीती वाटणे
वाक्य: परीक्षेचा निकाल जाहीर होणार हे ऐकताच राजुच्या पोटात गोळा आला.
६२
राम म्हणणे
अर्थ: शेवट होणे / मृत्यू येणे
वाक्य: आजारपणामुळे त्या वृद्ध माणसाने अखेर राम म्हटला.
६३
जीवाचे रान करणे
अर्थ: पराकोटीचे कष्ट करणे
वाक्य: आपल्या मुलांना शिकवण्यासाठी त्या गरीब बापाने जीवाचे रान केले.
६४
डोळ्यात धूळ फेकणे
अर्थ: फसवणूक करणे
वाक्य: लोकांच्या डोळ्यात धूळ फेकून तो भामटा त्यांचे पैसे घेऊन पसार झाला.
६५
तोंड फिरवणे
अर्थ: मदत न करता पाठ फिरवणे
वाक्य: संकटाच्या काळात नातेवाईकांनीही सुधीरकडे तोंड फिरवले.
६६
डोळे लावून बसणे
अर्थ: आतुरतेने वाट पाहणे
वाक्य: दिवाळीला आपला मुलगा घरी येईल म्हणून आई डोळे लावून बसली होती.
६७
दात ओठ खाणे
अर्थ: अतिशय संताप व्यक्त करणे
वाक्य: समोरच्याने केलेला अपमान सहन न झाल्याने समीर रागाने दात ओठ खाऊ लागला.
६८
आनंद गगनात न मावणे
अर्थ: खूप आनंद होणे
वाक्य: परीक्षेत पहिला क्रमांक आल्यावर राजुचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
६९
शिरोधार्य मानणे
अर्थ: आदरपूर्वक स्वीकारणे
वाक्य: थोर पुरुषांचे विचार आपण शिरोधार्य मानले पाहिजेत.
७०
मुसंडी मारणे
अर्थ: जोराने पुढे सरसावणे
वाक्य: शर्यतीच्या शेवटच्या टप्प्यात धावपटूने मुसंडी मारली आणि विजय मिळवला.
७१
कान उघाडणी करणे
अर्थ: कडक शब्दात चूक समजावून सांगणे
वाक्य: विनाकारण वेळ वाया घालवणाऱ्या राहुलची बाबांनी चांगलीच कान उघाडणी केली.
७२
प्रसाद देणे
अर्थ: मार देणे
वाक्य: खोड्या करणाऱ्या मुलांना शिक्षकांनी चांगलाच प्रसाद दिला.
७३
चक्काचूर होणे
अर्थ: पूर्णपणे नाश होणे / चेंदा मेंदा होणे
वाक्य: भीषण अपघातात त्या नव्या कारचा पार चक्काचूर झाला.
७४
दाती तृण धरणे
अर्थ: शरणागती पत्करणे
वाक्य: मोठ्या संकटापुढे शेवटी शत्रूने दाती तृण धरले.
७५
जीवावर बेतणे
अर्थ: प्राणांतिक संकट येणे
वाक्य: पाण्यात बुडणाऱ्या मुलाचा प्रसंग त्याच्या जीवावर बेतला होता.
७६
डोळे विस्फारणे
अर्थ: आश्चर्याने डोळे मोठे करून बघणे
वाक्य: जादूगाराचे अजब प्रयोग पाहून प्रेक्षकांचे डोळे विस्फारले.
७७
गगन भरारी घेणे
अर्थ: मोठी प्रगती करणे
वाक्य: आपल्या कर्तृत्वाच्या जोरावर त्याने व्यवसायात गगन भरारी घेतली.
७८
कपाळावर हात मारून घेणे
अर्थ: हताश होणे / नशिबाला दोष देणे
वाक्य: मुलाचा नापास झाल्याचा निकाल बघून आईने कपाळावर हात मारून घेतला.
७९
डोक्यावर परिणाम होणे
अर्थ: वेड लागणे
वाक्य: सततच्या अपयशाने आणि मानसिक तणावाने त्या बिचाऱ्याच्या डोक्यावर परिणाम झाला.
८०
तावून सुलाखून निघणे
अर्थ: कठीण परीक्षेतून किंवा संकटातून यशस्वीरीत्या बाहेर पडणे
वाक्य: संघर्षाच्या काळातून तावून सुलाखून निघाल्यामुळेच तो आज एक कणखर नेता बनला आहे.
८१
शर्थ करणे
अर्थ: पराकोटीचे प्रयत्न करणे
वाक्य: किल्ला जिंकण्यासाठी मावळ्यांनी लढाईची शर्थ केली.
८२
पित्त खवळणे
अर्थ: खूप संताप येणे
वाक्य: नोकराने केलेली चोरी पकडल्यावर मालकाचे पित्त खवळले.
८३
धडा देणे
अर्थ: शिकवण देणे
वाक्य: निसर्ग आपल्याला नेहमीच परोपकाराचा धडा देतो.
८४
कान देऊन ऐकणे
अर्थ: लक्षपूर्वक ऐकणे
वाक्य: गुरुजींनी सांगितलेली गोष्ट सर्व मुले कान देऊन ऐकत होती.
८५
कंठ फुटणे
अर्थ: आवाज येणे किंवा बोलता येणे
वाक्य: भीतीमुळे गप्प बसलेल्या मुलाला आईला पाहताच कंठ फुटला.
८६
आभाळ ठेंगणे होणे
अर्थ: खूप आनंद होणे / गर्व होणे
वाक्य: पहिल्याच प्रयत्नात सरकारी नोकरी मिळाल्यावर त्याला आभाळ ठेंगणे झाले.
८७
डोके खाजवणे
अर्थ: विचार करणे / आठवण्याचा प्रयत्न करणे
वाक्य: गणिताचे उत्तर आठवेना म्हणून समीर डोके खाजवू लागला.
८८
भान विसरणे
अर्थ: दंग होणे / स्वतःला विसरणे
वाक्य: संगीताच्या सुरात सर्व श्रोते आपले भान विसरून गेले.
८९
खडकावर डोके आपटणे
अर्थ: व्यर्थ प्रयत्न करणे
वाक्य: मूर्ख माणसाला उपदेश करणे म्हणजे खडकावर डोके आपटण्यासारखे आहे.
९०
खूणगाठ बांधणे
अर्थ: मनाशी पक्का निश्चय करणे
वाक्य: शास्त्रज्ञ व्हायचेच अशी राहुलने मनाशी खूणगाठ बांधली.
९१
तोडाला कुलूप लावणे
अर्थ: काहीही न बोलणे / गप्प बसणे
वाक्य: घरात भांडण सुरू असताना समीरने आपल्या तोंडाला कुलूप लावले.
९२
पाणी मुरणे
अर्थ: गुप्त कट शिजणे / काहीतरी गुपित असणे
वाक्य: त्यांच्या बोलण्यावरून तिथे काहीतरी पाणी मुरतेय असे जाणवते.
९३
ससेहोलपट होणे
अर्थ: खूप ओढाताण किंवा हाल होणे
वाक्य: गाडी बंद पडल्यामुळे प्रवाशांची मोठी ससेहोलपट झाली.
९४
पदरात पाडून घेणे
अर्थ: स्वीकार करणे / मिळवणे
वाक्य: मोठ्या प्रयत्नाने सुधीरने आपल्या हक्काची जमीन पदरात पाडून घेतली.
९५
चेहरा उतरणे
अर्थ: उदास किंवा खिन्न होणे
वाक्य: परीक्षेत कमी गुण मिळाल्यामुळे राजुचा चेहरा उतरला.
९६
अंगाचा तीळपापड होणे
अर्थ: खूप संताप येणे
वाक्य: आपली निंदा ऐकून समीरच्या अंगाचा तीळपापड झाला.
९७
मनात घर करणे
अर्थ: कायमचे आठवणीत राहणे
वाक्य: त्या गायकाच्या आवाजाने रसिकांच्या मनात घर केले.
९८
कानावर पडणे
अर्थ: सहज ऐकू येणे
वाक्य: शेजारच्या घरी भांडण सुरू असल्याचे माझ्या कानावर पडले.
९९
पचनी पडणे
अर्थ: एखादी गोष्ट मान्य होणे
वाक्य: सरकारचा नवीन नियम व्यापाऱ्यांच्या पचनी पडला नाही.
१००
घड्याळाचे काटे मागे फिरवणे
अर्थ: भूतकाळात जाणे
वाक्य: बालपणाच्या आठवणीत रमताना त्याला जणू घड्याळाचे काटे मागे फिरल्यासारखे वाटले.
१०१
तोंडावर येणे
अर्थ: अतिशय जवळ येणे
वाक्य: परीक्षा तोंडावर आली असतानाही राहुल मात्र खेळण्यात दंग होता.
१०२
कसब दाखवणे
अर्थ: कौशल्य सिद्ध करणे
वाक्य: कुंभार मातीपासून सुंदर माठ बनवून आपले कसब दाखवतो.
१०३
डोळ्यात प्राण आणणे
अर्थ: अतिशय आतुरतेने वाट पाहणे
वाक्य: सीमेवरून परतणाऱ्या आपल्या लेकाची आई डोळ्यात प्राण आणून वाट पाहत होती.
१०४
तगादा लावणे
अर्थ: एखाद्या गोष्टीसाठी सतत पिच्छा पुरवणे
वाक्य: नवीन सायकल घेण्यासाठी रोहनने बाबांकडे तगादा लावला.
१०५
आभाळ फाटणे
अर्थ: सर्व बाजूंनी संकटे येणे
वाक्य: दुष्काळ आणि मुलाचा आजार यामुळे शेतकऱ्यावर जणू आभाळच फाटले.
१०६
दगा देणे
अर्थ: फसवणूक करणे / दगाफटका करणे
वाक्य: ऐन वेळी पावसाने दगा दिल्यामुळे पिकं हातातून गेली.
१०७
गुडघे टेकणे
अर्थ: शरणागती पत्करणे
वाक्य: भारतीय सैन्याच्या पराक्रमापुढे शत्रूने अखेर गुडघे टेकले.
१०८
कान भरणे
अर्थ: चहाडी करणे / विरुद्ध मत तयार करणे
वाक्य: शेजाऱ्यांनी सुनेविरुद्ध सासूचे कान भरले.
१०९
दाद देणे
अर्थ: प्रशंसा करणे / प्रतिसाद देणे
वाक्य: उत्तम गायन केल्याबद्दल प्रेक्षकांनी टाळ्या वाजवून दाद दिली.
११०
अर्थ: ध्येयाकडे उत्तुंग भरारी मारणे
वाक्य: जिद्दीच्या जोरावर त्याने संशोधनाच्या क्षेत्रात आकाशी झेप घेतली.
१११
पाठ फिरवणे
अर्थ: दुर्लक्ष करणे / मदत नाकारणे
वाक्य: गरज असताना जवळच्या नातेवाईकांनीही पाठ फिरवली.
११२
कान टोचणे
अर्थ: खरडपट्टी काढणे / कडक शब्दात चूक सांगणे
वाक्य: उशिरा घरी येणाऱ्या समीरचे वडिलांनी चांगलेच कान टोचले.
११३
घामातून मोती फुलणे
अर्थ: कष्टाने यश मिळवणे / शेतात धान्य पिकवणे
वाक्य: शेतकऱ्याच्या अपार कष्टामुळे त्याच्या शेतात घामातून मोती फुलले.
११४
घाम गाळणे
अर्थ: खूप कष्ट करणे
वाक्य: आपला कारखाना उभा करण्यासाठी वडिलांनी आयुष्यभर घाम गाळला.
११५
तोंड पांढरे होणे
अर्थ: खूप भीती वाटणे / घाबरून जाणे
वाक्य: चोरी पकडली गेल्यावर चोराचे तोंड पांढरे झाले.
११६
कंबर कसणे
अर्थ: कामासाठी सज्ज होणे
वाक्य: गावाच्या स्वच्छतेसाठी तरुणांनी कंबर कसली आहे.
११७
दमात घेणे
अर्थ: दरडावून सांगणे / हुकूमत गाजवणे
वाक्य: नेहमी खोड्या करणाऱ्या मुलाला मुख्याध्यापकांनी दमात घेतले.
११८
डोळे लावून बसणे
अर्थ: खूप वेळ वाट पाहणे
वाक्य: आषाढी एकादशीला विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी वारकरी डोळे लावून बसले असतात.
११९
भान नसणे
अर्थ: विसरणे / शुद्ध नसणे
वाक्य: खेळण्याच्या नादात राजुला जेवणाचेही भान राहिले नाही.
१२०
पदरात घालणे
अर्थ: दोष किंवा चूक मान्य करायला लावणे / सुपूर्द करणे
वाक्य: आईने मुलाच्या सर्व चुका वडिलांच्या पदरात घातल्या.
१२१
डोळे उघडणे
अर्थ: चूक लक्षात येणे
वाक्य: अपयश मिळाल्यावरच सुधीरचे डोळे उघडले.
१२२
पाय दुखणे
अर्थ: खूप चालणे / थकून जाणे
वाक्य: वारीला पायी गेल्यामुळे सर्व वारकऱ्यांचे पाय दुखू लागले होते.
१२३
आभाळ कवेत घेणे
अर्थ: अशक्य वाटणारी गोष्ट साध्य करणे
वाक्य: एव्हरेस्ट सर करून त्याने जणू आभाळच कवेत घेतले.
१२४
डोळे भरून पाहणे
अर्थ: मनापासून तृप्त होईपर्यंत पाहणे
वाक्य: सुट्टीत घरी आलेल्या लेकाला आईने डोळे भरून पाहिले.
१२५
कदर करणे
अर्थ: गुणांची पारख करणे
वाक्य: कलाकारांच्या कलेची कदर करणे हा आपला धर्म आहे.
१२६
कंठस्नान घालणे
अर्थ: शत्रूला ठार मारणे
वाक्य: भारतीय जवानांनी घुसखोरी करणाऱ्या अतिरेक्यांना कंठस्नान घातले.
१२७
तावडीत सापडणे
अर्थ: कचाट्यात किंवा ताब्यात सापडणे
वाक्य: बँकेत चोरी करून पळताना चोर पोलिसांच्या तावडीत सापडला.
१२८
गगनभरारी घेणे
अर्थ: प्रगतीचे शिखर गाठणे
वाक्य: विज्ञानाच्या क्षेत्रात भारताने आज गगनभरारी घेतली आहे.
१२९
आनंद गगनात न मावणे
अर्थ: अतिशय आनंद होणे
वाक्य: दहावीच्या परीक्षेत प्रथम आल्यावर सुमितचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
१३०
कपाळावर आठ्या पडणे
अर्थ: राग येणे किंवा नापसंती व्यक्त करणे
वाक्य: मुलाचे खोटे बोलणे ऐकून वडिलांच्या कपाळावर आठ्या पडल्या.
१३१
कानोसा घेणे
अर्थ: अंदाज घेणे / चाहूल घेणे
वाक्य: वाड्याच्या दाराशी कोणी आहे का, याचा मालकिणीने कानोसा घेतला.
१३२
मनात घर करणे
अर्थ: कायमचे स्मरणात राहणे
वाक्य: त्या थोर समाजसुधारकाच्या कार्यानी लोकांच्या मनात घर केले आहे.
१३३
प्रसंगाला तोंड देणे
अर्थ: संकटाचा धैर्याने सामना करणे
वाक्य: घरची परिस्थिती ओळखून समीरने धैर्याने प्रसंगाला तोंड दिले.
१३४
द्विधा मनस्थिती होणे
अर्थ: निर्णय घेताना गोंधळ होणे
वाक्य: दोन चांगल्या नोकऱ्यांपैकी कोणती स्वीकारावी, यात त्याची द्विधा मनस्थिती झाली.
१३५
पाठ फिरवणे
अर्थ: दुर्लक्ष करणे / सोडून देणे
वाक्य: आजारपणात काही मित्रांनी त्याच्याकडे पाठ फिरवली.
१३६
परिस्थितीवर स्वार होणे
अर्थ: कठीण परिस्थितीवर मात करणे
वाक्य: गरिबीवर मात करून तो शिकला आणि परिस्थितीवर स्वार झाला.
१३७
बहीष्कृत करणे
अर्थ: समाजातून बाहेर काढणे
वाक्य: जुन्या काळी चुकीचे वागणाऱ्यांना गावातून बहिष्कृत केले जाई.
१३८
रणशिंग फुंकणे
अर्थ: संघर्षाची किंवा युद्धाची सुरुवात करणे
वाक्य: स्वातंत्र्यासाठी क्रांतिकारकांनी इंग्रजांविरुद्ध रणशिंग फुंकले.
१३९
बेड्या तोडणे
अर्थ: बंधनातून मुक्त होणे
वाक्य: भारतीय वीरपुत्रांनी परकीय गुलामगिरीच्या बेड्या तोडल्या.
१४०
मुसंडी मारणे
अर्थ: वेगाने पुढे सरसावणे
वाक्य: कबड्डीच्या खेळात राहुलने प्रतिस्पर्धी संघात मुसंडी मारली.
१४१
थक्क करणे
अर्थ: चकित करणे
वाक्य: त्याने केलेल्या अचाट साहसाने सर्व प्रेक्षकांना थक्क केले.
१४२
प्रतीक्षा करणे
अर्थ: वाट पाहणे
वाक्य: अनेक वर्षांपासून गावकरी पुलाच्या कामाची प्रतीक्षा करत आहेत.
१४३
साकडे घालणे
अर्थ: विनंती किंवा नवस करणे
वाक्य: सर्वांना सुखी ठेव, असे गावकऱ्यांनी गणपती बाप्पाला साकडे घातले.
१४४
गुण्यागोविंदाने राहणे
अर्थ: आनंदाने व मिळून-मिसळून राहणे
वाक्य: आमच्या कॉलनीतील सर्व लोक आजही गुण्यागोविंदाने राहतात.
१४५
समरस होणे
अर्थ: पूर्णपणे मिसळून जाणे
वाक्य: नवीन शाळेत राहुल लवकरच आपल्या मित्रांशी समरस झाला.
१४६
कास धरणे
अर्थ: आधार घेणे किंवा सोबत करणे
वाक्य: जीवनात यशस्वी व्हायचे असेल तर कष्टाची कास धरली पाहिजे.
१४७
आनंद गगनात न मावणे
अर्थ: खूप आनंद होणे (पुनरावृत्ती)
वाक्य: नोकरी मिळाल्याचे समजताच त्याचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
१४८
प्रतीक्षा करणे
अर्थ: वाट पाहणे
वाक्य: शेतकरी पावसाची आतुरतेने प्रतीक्षा करत असतो.
१४९
वाया घालवणे
अर्थ: फुकट घालवणे / दुरुपयोग करणे
वाक्य: विद्यार्थ्यांनी आपला अमूल्य वेळ वाया घालवू नये.
१५०
आगीत उडी घेणे
अर्थ: मुद्दाम संकटात पडणे
वाक्य: कोणताही विचार न करता नवीन व्यवसायात मोठी गुंतवणूक करून त्याने आगीत उडी घेतली.
१५१
तळपायाची आग मस्तकात जाणे
अर्थ: खूप संताप येणे
वाक्य: चोरी पकडली गेल्यावरही चोराने उलट उत्तर दिल्यावर मालकाच्या तळपायाची आग मस्तकात गेली.
१५२
अचंबित होणे
अर्थ: खूप आश्चर्य वाटणे
वाक्य: पाच वर्षांच्या मुलाचे अफाट पाठांतर पाहून पाहुणे अचंबित झाले.
१५३
कंठस्नान घालणे
अर्थ: ठार मारणे (पुनरावृत्ती)
वाक्य: शिवरायांच्या मावळ्यांनी अफजलखानाच्या सैन्याला कंठस्नान घातले.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा