गेल्या काही दशकांत राज्य सरकारने "प्रत्येक १ किलोमीटर अंतरावर शाळा" या धोरणानुसार वाड्या-वस्त्यांवर प्राथमिक शाळा सुरू केल्या. सुरुवातीच्या काळात साक्षरता वाढवण्यासाठी हे धोरण उपयोगाचे ठरले असले, तरी आजच्या बदलत्या सामाजिक व तंत्रज्ञानाच्या युगात
शुक्रवार, ३१ जुलै, २०२६
शिक्षण व्यवस्थेचे पुनरुत्थान: 'जवळच्या शाळे'कडून 'सर्व सुविधायुक्त समूह शाळे'कडे (Cluster Schools) कायदेशीर व सामाजिक परिवर्तन
मंगळवार, २८ जुलै, २०२६
लोकशाहीतील आंदोलनाची सीमा: अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य की अराजकतेचा परवाना?
भारत ही जगातील सर्वांत मोठी लोकशाही आहे. या लोकशाहीचा सर्वांत मजबूत पाया म्हणजे नागरिकांना मिळालेला आपल्या मागण्या मांडण्याचा, विरोध दर्शवण्याचा आणि शांततापूर्ण मार्गाने आंदोलन करण्याचा संविधानिक अधिकार. दिल्लीतील ऐतिहासिक 'जंतर-मंतर' मैदान हे गेल्या अनेक दशकांपासून अशा कित्येक जनआंदोलनांचे, विचारांचे आणि लोकशाही विरोधाचे केंद्र राहिले आहे.
अलीकडच्या काळात 'नीट' (NEET) परीक्षेतील अनियमितता आणि गैरप्रकारांच्या विरोधात हजारो तरुण विद्यार्थी या मैदानावर एकत्र आले. हा विषय अतिशय संवेदनशील आणि महत्त्वाचा होता, कारण तो देशातील लाखो विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी, त्यांच्या अहोरात्र कष्टांशी आणि देशाच्या वैद्यकीय शिक्षण व्यवस्थेच्या गुणवत्तेशी थेट जोडलेला होता. अनेक विद्यार्थी खरोखरच न्यायाच्या आशेने, अत्यंत प्रामाणिक भावनेने त्या मैदानावर जमा झाले होते आणि आपापल्या परीने विरोध नोंदवत होते.
मंगळवार, २१ जुलै, २०२६
मुलाचे शिक्षण : प्राथमिक शिक्षण, पालकांची मानसिकता आणि आर्थिक नियोजनाचा सुवर्णमध्य
जर मुलाला भविष्यात NEET, JEE किंवा इतर कठीण स्पर्धा परीक्षांमध्ये यशस्वी करायचे असेल, तर
शनिवार, १८ जुलै, २०२६
महाभारताचा वैश्विक आकृतिबंध (Pattern) आणि ट्रोजन युद्ध: एक तुलनात्मक व तत्त्वज्ञानविषयक अभ्यास
महाभारताच्या आदिपर्वात स्वतः महर्षी व्यासांनी एक त्रिकालाबाधित सत्य मांडले आहे:
"यदिहास्ति तदन्यत्र यन्नेहास्ति न तत्क्वचित्।"
(जे या ग्रंथात आहे, तेच जगात इतरत्र पाहायला आणि अनुभवायला मिळेल; आणि जे यात नाही, ते जगात कुठेही असणार नाही.)
व्यासांचे हे विधान किती तंतोतंत खरे आहे, हे आपल्याला ग्रीक संस्कृतीतील 'ट्रोजन युद्ध' आणि अगदी आजच्या आधुनिक युगातील जागतिक युद्धांचा अभ्यास करताना जाणवते. हा लेख याच वैश्विक आकृतिबंधाचा शोध घेणारा एक विस्तृत अभ्यास आहे.
गुरुवार, १६ जुलै, २०२६
अजेय जंजिऱ्याचा महाइतिहास: लाकडी मेढेकोटापासून ते मराठे, इंग्रज आणि सिद्दी संघर्षाची संपूर्ण गाथा
जंजिरा हा शब्द अरबी भाषेतील 'जझिरा' या शब्दावरून आला आहे, ज्याचा अर्थ 'बेट' असा होतो. या एकाच किल्ल्याच्या अवतीभवती भारताचा जवळपास ४०० वर्षांचा नौदलाचा, मुत्सद्देगिरीचा आणि युद्धांचा इतिहास फिरत राहिला. लाकडाच्या ओंडक्यांपासून सुरू झालेला हा प्रवास एका बलाढ्य दगडी जलदुर्गात कसा बदलला आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांपासून ते इंग्रजांपर्यंत सर्वांनी या किल्ल्याबाबत काय रणनीती आखली, याचा हा एक सविस्तर आणि सखोल ऐतिहासिक मागोवा.
शनिवार, ४ जुलै, २०२६
स्पर्धा परीक्षेचे ‘स्पीड’ विरुद्ध शिक्षकी पेशाचा ‘संयम’: आपण शाळांसाठी ‘शिक्षक’ निवडतोय की ‘क्लार्क’?
गुरुवार, २ जुलै, २०२६
कर्माचा महामार्ग: जीवनात 'रिव्हर्स' न घेता प्रगतीचे नवे क्षितिज कसे गाठावे?
